Categories
Zdrowie

Osobowość narcystyczna wcale nie taka rzadka

Osobowość narcystyczna wcale nie taka rzadka

Coraz częściej diagnozuje się narcystyczne zaburzenia osobowości (tzw. miłość własna). Mówiąc w skrócie, jest to ogromna miłość, jaką darzy się samego siebie (i wyłącznie siebie), jednak w rzeczywistości takie stwierdzenie byłoby ogromnym uproszczeniem. Nazwa tego zaburzenia osobowości została zaczerpnięta z mitologii i legend. Opowiada się, że urodziwy młodzieniec o imieniu Narcyz był tak przejęty własnym pięknem podczas przeglądania się w tafli jeziora, że wpadł do wody i utonął.

Przyczyny narcyzmu

Narcystyczne zaburzenia osobowości znane są od lat, jednak do tej pory nie udało się określić jasnych przyczyn tego stanu. Sugeruje się, że duże znaczenie mają obciążenia genetyczne (narcystyczny rodzic ma większe ryzyko urodzenia dziecka z podobnymi predyspozycjami) oraz czynniki środowiskowe, a także problemy związane z procesem wychowawczym w okresie dzieciństwa. Narcystyczne cechy osobowości rozwijają się stopniowo m.in. wskutek braku empatii ze strony rodziców czy opiekunów. Niskie poczucie własnej wartości w młodości może kompensować się osobowością paranoidalną i narcystycznym zaburzeniem osobowości w życiu dorosłym.

W psychiatrii i psychologii wyróżnia się wiele nurtów opisujących możliwe przyczyny rozwoju zaburzeń osobowości. Przykładowo, L. Bejamin twierdzi, że siłą napędową rozwoju osobowości narcystycznej jest przecenianie dziecka przez rodziców bądź żądanie od niego perfekcji. Otaczanie dziecka czcią i stawianie na piedestale sprawia, że nie ma ono okazji dowiedzieć się, że inni ludzie także mają swoje potrzeby.

Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych nie określa dokładnie kryteriów rozpoznawania osobowości narcystycznej, w związku z czym zalicza ją do tzw. innych określonych zaburzeń osobowości.

Cechy narcystyczne

Najbardziej charakterystyczną cechą osób z osobowością narcystyczną jest uznanie się za kogoś ważniejszego. Odczucie to nasila się w szczególności podczas kontaktu z ludźmi mniej zamożnymi lub o gorszej pozycji społecznej. Na porządku dziennym jest wykorzystywanie takich ludzi do własnych celów oraz ciągłe zapewnianie im poczucia niższości. Patologiczny narcyzm utrudnia funkcjonowanie w społeczeństwie i prowadzi do pogorszenia relacji międzyludzkich. Przekonanie o swojej wyjątkowości współwystępuje z brakiem empatii. Do pozostałych cech narcystycznych zaliczyć można również:

  • wysługiwanie się innymi ludźmi w dążeniu do postawionych sobie celów, np. zawodowych czy prywatnych
  • wyolbrzymione poczucie indywidualności, przekonanie o wybitnych zdolnościach
  • zaburzenia depresyjne przeplatające się z zaburzeniami nastroju
  • brak pozytywnych uczuć w stosunku do innych ludzi
  • zaburzenia lękowe
  • poczucie wielkości
  • nieprawidłowe postrzeganie świata zewnętrznego połączone z pojawianiem się zachowań antyspołecznych

Objawy osobowości narcystycznej na ogół widać bardzo wcześnie, nawet już w momencie poznania takiej osoby. Jest ona nastawiona na to, że inni będą spełniać jej polecenia. Utrudnione są również relacje interpersonalne – narcyz może zerwać wieloletnią znajomość wskutek urażenia jakimś słowem, nawet wyrwanym z kontekstu czy powiedzianym w żartach. Narcystyczne zaburzenie osobowości w większości przypadków nie jest odrębną dolegliwością – współwystępuje z innymi zaburzeniami osobowości i problemami psychicznymi, w tym nadużywaniem środków psychoaktywnych, chorobą afektywną dwubiegunową czy zaburzeniami odżywiania. Podsumowując, osoby z narcystycznym zaburzeniem osobowości nie tylko są przekonane o swojej własnej wyjątkowości, ale również cierpią na różnego rodzaju zaburzenia psychiczne.

Warto wspomnieć, że osobowość narcystyczna przekłada się na zachowania i poczucie własnej wartości osób przebywających w otoczeniu narcyza. Oznacza to, że przez większość czasu jego towarzysze czują się gorsi, niedoceniani i pomijani, zaś zwrócenie przez narcyza uwagi na którąś z osób sprawia, że automatycznie rośnie jej pewność siebie. Można powiedzieć, że wówczas wzrasta nasza pewność siebie w naszych własnych odczuciach. Narcystyczne zaburzenia osobowości są więc idealnym sposobem na kierowanie zachowaniem innych, co często jest wykorzystywane celem osiągnięcia własnych celów i oczekiwań. Więcej o zaburzeniach osobowości można przeczytać na https://centrum-probalans.pl/lepsi-od-innych-czyli-o-osobowosciach-narcystycznych/

Osoby narcystyczne a relacje partnerskie

Partnerzy ludzi z osobowością narcystyczną wcale nie mają łatwego życia. Cechy osobowości narcystycznej obejmują również patologiczną zazdrość oraz pragnienie ciągłego uwielbienia, co na dłuższą metę staje się męczące. Najlepiej, gdy osoby narcystyczne ciągle słyszą komplementy, a wszystkie kłótnie kończą się przeprosinami ich. Arogancja sprawia, że ludzie nie chcą przebywać w pobliżu takich osób, mają one więc trudności w poznaniu partnera i nawiązaniu bliższych relacji.

Pracodawcy z osobowością narcystyczną

Bardzo często zdarza się spotkać osobowość narcystyczną na stanowisku kierowniczym. Tacy pracodawcy i zwierzchnicy są przekonani o własnej wyjątkowości, mają wyolbrzymione poczucie własnej wartości,a w podejmowanych działaniach kierują się jedynie własnym zyskiem i wygodą. Oczekują, że pracownicy będą wypełniać wszystkie ich polecenia, dodatkowo dziękując za możliwość ich wykonywania. Przekonanie o swojej omnipotencji sprawia, że relacje zawodowe są znacznie utrudnione – pracownicy nigdy nie wytrzymują długo na swoim stanowisku, miejsce ma więc duża rotacja pracowników.

Borderline a osobowość narcystyczna

Osoby przeświadczone o własnej wyjątkowości, czyli z osobowością narcystyczną, bardzo często ukazują cechy borderline. Niektórzy badacze twierdzą, że w tych dwóch zaburzeniach osobowości niemal nie ma wyraźnej granicy. Zaburzenie borderline odnosi się do balansowania między miłością a nienawiścią – w jednej chwili chory pała do kogoś dużą sympatią lub wręcz miłością, a za chwilę odczuwa nienawiść i gniew. Pojawiają się zachowania impulsywne, nadużywanie substancji odurzających oraz ryzykowna aktywność seksualna. Uznaje się, że ma to związek z lękiem przed porzuceniem, co stawia przyczyny osobowości narcystycznej w nieco innym świetle.

Osobowość narcystyczna – leczenie

Zaburzenia osobowości, w tym osobowość narcystyczna, z pewnością wymagają leczenia. Za jedną z najskuteczniejszych metod uznaje się psychoterapię nurtem psychodynamicznym, jednak liczy się podejście interpersonalne. Diagnoza psychoanalityczna obejmuje przeprowadzenie z pacjentem szczegółowego wywiadu, podczas którego wypełnia on ankiety dotyczące m.in. swojego punktu widzenia na różne sprawy. Pozwala to ocenić nie tylko samą obecność osobowości narcystycznej, ale również stopień jej nasilenia. Aby osiągnąć zadowalające efekty terapii narcyz musi sam zrozumieć swój problem i wykazywać chęć do oczekującego go leczenia. Celem jest przywrócenie pozytywnych uczuć wobec innych osób oraz zrozumienie ich potrzeb, niekiedy nawet tłumiąc własne, czyli przywracając w pacjencie z osobowością narcystyczną empatię i szacunek do innych.

Jak wspomniano, narcystyczne zaburzenia osobowości wymagają kompleksowego podejścia. Nie warto ograniczać się jedynie do terapii psychodynamicznej, lecz włączyć do niej również terapię poznawczo-behawioralną, terapię grupową lub terapię rodzinną. Proces wymaga czasu, niekiedy nawet kilku lat, oraz wsparcia najbliższych. Nie istnieje skutecznie leczenie farmakologiczne likwidujące cechy osobowości narcystycznej. Stosowaniem substancji psychoaktywnych można wspierać się tylko wtedy, gdy osobowość narcystyczna współwystępuje z innymi zaburzeniami osobowości.

Rokowania – czy można pozbyć się osobowości narcystycznej?

W praktyce klinicznej obserwuje się różne przypadki. Najskuteczniej działa psychiatria psychodynamiczna, jednak wyłącznie w połączeniu z dużą motywacją własną pacjenta. Leczenie pacjentów z narcystycznym zaburzeniem osobowości jest trudne, czasochłonne i uciążliwe, usłane licznymi zawahaniami i przerywaniem terapii. Nie od dziś wiadomo jednak, że ludzka psychika jest wyjątkowo skomplikowana i ciężko stwierdzić, czy dana osoba podda się terapii uzyskując zadowalające efekty czy nie. Szansa na przystosowanie się do życia w społeczeństwie zawsze istnieje, warto więc skorzystać z oferty https://centrum-probalans.pl/

Leave a Reply

Your email address will not be published.